همیشه به ترکیه به چشم یک کشور مسلمان نگاه می‌شود و تاریخ آن را با عثمانی‌ها به یاد می‌آوریم ولی با پیدا شدن شهر زیرزمینی درینکویو تاریخ ترکیه به‌پیش از اسلام رسید یعنی زرتشتیان در آنجا نیز ساکن بودند
شهر زیرزمینی درینکویو (به انگلیسی: Derinkuyu Underground City) که در قلب کاپادوکیا واقع‌شده، یکی از شگفت‌انگیزترین آثار تاریخی ترکیه به شمار می‌رود. این مجموعه حیرت‌انگیز با دسترسی آسان از شهر نوشهیر (Nevşehir) قابل بازدید است. شهر زیرزمینی درینکویو با چندین طبقه و ساختاری پیچیده، به‌عنوان پناهگاهی برای مردم در دوران‌های آشوب و ناآرامی استفاده می‌شده است. قدم گذاشتن در این شهر، مانند سفری به دنیای اسرارآمیز گذشته خواهد بود.
این شهر زیرزمینی قابلیت جا دادن به حدود ۲۰۰۰۰ نفر همراه با دام، احشام و منابع غذایی آن‌ها را دارد. درینکویو بزرگ‌ترین شهر زیرزمینی کشف‌شده در ترکیه و ازجمله چندین شهر زیرزمینی کشف‌شده در منطقه کاپادوکیه است.
کاپادوکیه
کاپادوکیه Kapadoukia یا نام قدیمی و پارسی این سرزمین کاپادوسیه Cappadocia به معنای سرزمین اسب‌های زیبا، بخش باستانی و پهناوری است که امروز در ترکیه مرکزی قرارگرفته و به دلیل ارزش‌های تاریخی و باستانی، توریستی‌ترین بخش استان نوشهیر؛ ترکیه کنونی را دربرمی گیرد.
بازمانده‌های آتش‌فشان و نزدیکی آن با سواحل جنوبی دریای سیاه منظره عجیب و شگفت‌آوری به وجود آورده، این محوطۀ باستانی از سال 1985 از طرف یونسکو جزو میراث فرهنگی جهان شناخته و ثبت‌شده است.
امّا شگفت‌آورترین بخش سرزمین کاپادوکیه یا کاپادوسیه، شهری است زیرزمینی با نام درینکویو derinkuy که یکی از شگفت‌انگیزترین کشف تاریخ آیین زرتشت، ایران باستان و پیروان اهورامزدا در آنجا قرار دارد.
شکل‌گیری شهر زیرزمینی
غارها احتمالاً نخستین بار در سنگ‌های آتش‌فشانی نرمِ منطقهٔ کاپادوکیه توسط قریگی‌ها در سده‌های هشتم و هفتم پیش از میلاد ساخته‌شده‌اند. هنگامی‌که در دوران رومی زبان یونانی جایگزین زبان فریگی شد، ساکنان این غارها را گسترش دادند و با افزودن نمازخانه‌ها و کتیبه‌های یونانی، آن‌ها را به ساختارهایی عمیق و چند سطحی تبدیل کردند.
شهر واقع در درینکویو در دورهٔ بیزانسی به‌طور کامل شکل گرفت. این شهر از طریق تونل‌هایی به طول ۸ تا ۹ کیلومتر با شهر زیرزمینی دیگری به نام کایماکلی مرتبط بود. برخی از آثار کشف‌شده در این سکونتگاه‌های زیرزمینی به دورهٔ بیزانس میانی، میان سده‌های پنجم تا دهم میلادی، تعلق دارند.
خصوصیات شهر درینکویو
درینکویو شهری در ژرفای 85 متری زمین در هشت طبقه با گنجایش زندگی برای 20 تا 30 هزار مرد وزن کودک و گاو ،گوسفند و اسطبل اسب ونیز محلی برای ذخیره غذا و شراب و درست کردن شراب و روغن و وجود نیایشگاه‌هایی برای مراسم دینی است.
در این شهر زیرزمینی که از سوی ایرانیان باستان، پیروان دین زرتشتی؛ ساخته‌شده، هر طبقه از شهر زیرزمینی درینکویو با کاربری‌های خاصی طراحی‌شده بود. طبقۀ نخست، ویژه نگهداری حیواناتی چون گاو و گوسفند و اسب و ذخیره مواد غذایی اختصاص داشتند، درحالی‌که طبقات پایینی برای زندگی، عبادت و آموزش استفاده می‌شدند. این طراحی هوشمندانه نه‌تنها از انتقال بوی نامطبوع و گازهای سمی حیوانات به محل زندگی جلوگیری کرده، بلکه به گرمایش طبیعی فضا در زمستان نیز کمک می‌کرد. پله‌های تودرتو و پرشمار در هر طبقه، اتاق‌هایی با آشپزخانه و محل بزرگی برای نگاهداری شراب و نیز مواد غذایی وجود داشت. هر طبقه با درهای سنگی عظیمی از بخش‌های دیگر جدا می‌شد که در صورت حمله، بسته‌شده و امنیت ساکنان را تضمین می‌کرد.
سیستم تهویه و آب‌رسانی
نکته قابل‌توجه تعداد تونل‌ها و هواکش‌هاست؛ یکی از شاهکارهای معماری درینکویو، سیستم تهویه هوای پیشرفته‌ای است که شامل بیش از 15000 کانال تهویه در سراسر شهر زیرزمینی می‌شود. این کانال‌ها به‌گونه‌ای طراحی‌شده بودند که حتی در زمان محاصره که به بیرون راه دارند و طوری ساخته‌شده‌اند که در اعماق این شهر زیرزمینی هوا جریان داشت و هیچ‌گاه کمبود اکسیژن احساس نمی‌شد و هوای تازه به‌تمامی بخش‌های شهر جریان داشت. در مرکز این شهر زیرزمینی نیز چاهی به عمق ۵۵ متر قرار دارد که با تونل‌های متعدد به طبقات مختلف متصل است و در شرایط اضطراری، آب موردنیاز ساکنان را تأمین می‌کرد.
محافظت از شهر
در ورودی‌های اصلی شهر زیرزمینی درینکویو که در چهارمین طبقه این شهر زیرزمینی بود سنگ‌های سنگین و بزرگی با اندازه‌های سنگ آسیاب وجود دارند که وزن هرکدام به صدها کیلوگرم می‌رسید، این درها به‌گونه‌ای طراحی‌شده بودند که تنها از داخل حرکت داده می‌شدند و به گفته پژوهشگران، در صورت حمله و نفوذ دشمن، با این سنگ‌ها از پایین راه‌های ورودی را می‌بستند تا از نفوذ دشمن جلوگیری کنند. سوراخ‌های کوچکی در مرکز این درها تعبیه‌شده بود که به ساکنان امکان می‌داد از درون، نیزه یا سلاح‌های دیگر را به سمت مهاجمان پرتاب کرده و امنیت بیشتری را برای خود تضمین کنند. برخی پژوهشگران نقطه‌ضعف سیستم دفاعی در این شهر را در آن دانسته‌اند که مهاجمین می‌توانستند با ریختن سم‌های کشنده در هواکش‌ها؛ ساکنان شهر را از پای درآورند.
شرایط زندگی در درینکویو
درینکویو نه‌تنها مکانی برای پناه گرفتن از حملات خارجی بود، بلکه به‌عنوان یک شهر زیرزمینی کامل، شرایطی را فراهم می‌کرد تا مردم بتوانند به زندگی روزمره خود ادامه دهند و در مواقع نیاز، ماه‌ها در این محیط زیرزمینی زندگی کنند.
اینجا انگورها و شراب‌هایش از زمان باستان، شهرت داشته، امّا آنچه به این سرزمین ارزش تاریخی و گردشگری داده، خانه‌ها و پناهگاه‌های پرشمار و کوچکی است که در دل کوه‌ها و تپه‌های به‌جامانده از آتش‌فشان، وجود دارد، برخی با نقاشی‌های زیبایی از مسیح و نشانه‌های مسیحیت، بازمانده از مسیحیانی که در سال‌های ظهور مسیح و پس‌ازآن، از ترس تهاجم سربازان رومی به آنجا پناه برده‌اند و نیز وجود نگاره فروهر و آتشکده است.
چالش‌های زندگی در درینکویو
زندگی در زیرزمین در شهر درینکویو با چالش‌های فراوانی همراه بود. ساکنان این شهر در محیطی تاریک و بسته، از مشعل‌ها برای روشنایی استفاده می‌کردند. برای حفظ پاکیزگی محیط، فضاهایی خاص برای تخلیه زباله و نگهداری اجساد طراحی‌شده بود. هر طبقه از شهر به‌دقت برای اهداف خاص خود طراحی گشته بود؛ اتاق‌های خواب، کلاس‌های آموزشی، انبارها و محل‌های ملاقات به‌طور منظم در سراسر شهر پراکنده بودند تا نیازهای روزمره ساکنان را در این محیط زیرزمینی تأمین کنند.
چگونگی پیدا شدن این شهر
درینکویو به معنی چاه عمیق، شهری است زیرزمینی و اعجاب‌آور که براثر یک رویداد ساده کشف شد.
در سال 1963 این تونل‌ها پس‌ازآنکه یکی از ساکنان منطقه هنگام بازسازی خانه‌اش اتاقی مرموز را پشت دیواری یافت، ناگهان با چاه یا تونل ژرفی درون زمین روبرو شد و اینچنین این شهر کشف شد. حفاری‌های بیشتر دسترسی به شبکهٔ تونل‌ها را آشکار کرد. پژوهش‌های بعدی؛ کشف یک شهر زیرزمینی از دوران کهن؛ با آثار و نشانه‌هایی از آیین زرتشت، کهن‌ترین دین جهان، با نمادهایی از اهورامزدا، زرتشت، فروهر و اسب‌های پارسی خبر داد.
پیروان اهورامزدا از ترس تهاجم اقوام وحشی؛ یا از ترس رویدادهای سخت طبیعی ازجمله زمستانی سخت که در اوستا به‌عنوان زمستان شیطانی از آن یادکرده؛ به ساختن این شهر زیرزمینی اقدام کرده‌اند.
آیا آن‌ها از ترس موجوداتی فرازمینی، به زیرزمین پناه برده‌اند. این دیدگاه در مورد قوم مایا نیز وجود دارد؛ مایاها قومی باهوش در دوران باستان بودند که نبوغ و هوش ویژه‌ای در ریاضیات و نجوم داشتند اما به‌یک‌باره از بین می‌روند و تمدن آن‌ها خاموش می‌شود. نقاشی‌هایی که از آن‌ها باقی‌مانده؛ موجوداتی را نشان ما دهد که شباهتی به انسان‌ها ندارند.
در وندیداد دوم؛ اهورامزدا، از پیروانش می‌خواهد برای پیشگیری از تهاجم دشمنان و دیوان و پرهیز از صدمات یک زمستان شیطانی و هلاک‌کننده؛ شهری زیرِزمینی بنا کنند؛ که در صورت لزوم در آنجا به سر ببرند.
به نوشتۀ ویکی‌پدیا، فرهنگ آزاد، از دیرباز فرهنگ و آیین ایرانی آن‌چنان در کاپادوسیه و ارمنستان پذیرفته و گسترش‌یافته بود که می‌توان گفت مردمان این نواحی درزمان هخامنشیان و اشکانیان، دیگر نا ایرانی – انیرانی – شمرده نمی‌شدند. پرستش ایزدان ایران به‌ویژه «مهر و آناهیتا» در کاپادوسیه جریان داشت.
چرا این شهر زیرزمینی ساخته‌شده؛ زرتشتیان برای چه آنجا را پناهگاه خودساخته‌اند تا چه زمانی در آنجا زیسته‌اند؛ بر سر آن‌ها چه آمده؟ این‌ها پرسش‌هایی است که هنوز برای آن‌ها پاسخی کافی پیدا نشده است!
این شهر زیرزمینی در سال ۱۹۶۹ در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفت و تا سال ۲۰۱۶ حدود نیمی از شهر زیرزمینی در دسترس بازدیدکنندگان قرار داشت.
پس از کشف مجدد درینکویو در سال ۱۹۶۳، این مکان به روی بازدیدکنندگان گشوده شد و به‌سرعت به یک مقصد گردشگری محبوب تبدیل گردید. در سال ۱۹۸۵، درینکویو به فهرست میراث جهانی یونسکو افزوده شد تا اهمیت تاریخی و فرهنگی آن در سطح جهانی به رسمیت شناخته شود. امروزه این شهر زیرزمینی یکی از جاذبه‌های برجسته کاپادوکیا است و هرساله هزاران گردشگر از سراسر جهان برای بازدید از این شاهکار معماری و تاریخی به ترکیه سفر می‌کنند.
پرسش‌های متداول
شهر زیرزمینی درینکویو ترکیه کجاست؟
شهر زیرزمینی درینکویو (Derinkuyu) در منطقه کاپادوکیا (Cappadocia) در مرکز ترکیه واقع‌شده است. این شهر در شهرستان نوشهیر (Nevşehir) قرار دارد و از استانبول یا آنکارا می‌توان به‌راحتی به آن دسترسی پیدا کرد.
بهترین زمان بازدید از شهر زیرزمینی درینکویو ترکیه چه زمانی است؟
بهترین زمان برای بازدید از درینکویو در فصل بهار و پاییز است. در این فصل‌ها، دمای هوا معتدل‌تر بوده و از شلوغی تابستان و سرمای زمستان کاپادوکیا در امان خواهید بود.
برگرفته از تارنماهای:
- تابناک
- ایوار
- ویکی‌پدیا
