«مرداد» یا «اَمُرداد» کدام یک درست است

دادار 101 جشن اَمُردادگان را به همه خوانندگان خود شادباش می‌گوید و مانایی و تندرستی را برای همگان خواستار است.

از آنجایی که در دین زرتشتی هر روز از ماه سال نام یک امشاسپندان را داشت و هر زمان که نام ماه با نام روز یکی می‌شد به شگون آن روز جشنی می‌گرفتند و به شادمانی می‌پرداختند. بنابراین ایرانیان باستان در ماه اَمُرداد که نام پنجمین ماه سال بود و نیز روز اَمُرداد هم که در این ماه بود را به شگون برابری جشن می گرفتند. این جشنها جدای از جشن‌های سده و نوروز بود و در این روز مردمان کهن این سرزمین به دامن دشت و دمن و خرمی می‌رفتند و به شادی می‌پرداختند و در اصل زندگی را جشن می‌گرفتند. حال در گاه‌شمار ما به اشتباه برخی واژه مُرداد را به جای اَمُرداد به کار می‌برند. اَمُرداد یعنی زندگی و مُرداد یعنی مرگ پس یک «اَ» کل معنی را دگرگون کرد. برای شناخت کاملتر از تکنولوژی آسان این زمان یعنی دوست خوبم «chatgpt» پرسیدم که کدام درست است و او به درستی اینگونه پاسخ داد:

“در زبان فارسی امروز، نام پنجمین ماه سال «مرداد» نوشته می‌شود، اما از دیدگاه زبان‌شناسی و فرهنگ ایران باستان صورت درست و کهن آن «اَمُرداد» است.

واژهٔ «امرداد» از واژهٔ اوستایی اَمِرِتات (Amərətāt) گرفته‌شده است. این واژه از دو بخش تشکیل‌شده است: «اَ» که پیشوند نفی است و «مُرداد» یا «مُرت» به معنای مرگ؛ بنابراین «اَمُرداد» به معنای بی‌مرگی، جاودانگی و زندگی پایدار است. امرداد همچنین نام یکی از امشاسپندان آیین زرتشتی و نگهبان گیاهان و رویش در جهان به شمار می‌رود.

در گذر زمان، حرف «اَ» از آغاز این واژه حذف شد و شکل «مرداد» رواج یافت؛ اما این دگرگونی باعث تغییر معنی نیز شد؛ زیرا «مرداد» بدون پیشوند نفی، از دیدگاه واژه‌شناسی به معنای مرگ و نیستی برداشت می‌شود که دقیقاً برخلاف مفهوم اصلی «امرداد» است.

ازاین‌رو بسیاری از پژوهشگران زبان فارسی و زرتشتیان بر این باورند که به کار بردن واژه‌ی «امرداد» از دیدگاه تاریخی، فرهنگی و معنایی درست‌تر است؛ زیرا مفهوم جاودانگی، سرسبزی و زندگی را که در فرهنگ ایران باستان برای این ماه و امشاسپند آن در نظر گرفته‌شده، به‌درستی حفظ می‌کند.”

افزون کنم که از دیدگاه من مرگ پایان زندگی نیست بلکه ادامه زندگی است و حتا اگر نام نیکی از خود برجای بگذاریم مانند گذشتگان خودمان به‌عنوان‌مثال ارباب کیخسرو شاهرخ معنای «امرداد» را به‌روشنی درخواهیم یافت یعنی این نیک‌اندیش و دیگر نیک‌اندیشان هنوز با کار نیکشان زنده و جاودان هستند.

عکس بالا برگرفته از هوش مصنوعی است.