«آردیز- میراث فراموش شده یک ایرانی زرتشتی در صنعت نوشابه»، مقاله‌ای به قلم دکتر رهام نوشیروانی و مهندس رامتین هوشنگی است.
بخش دوم این نوشتار را در ادامه مطلب بخوانید که به تولد برند آردیز در صنعت نوشابه هندوستان و آسیا می‌پردازد.
در بخش نخست با تاریخچه صنعت نوشابه‌های گازدار در جهان آشنا شدیم و همچنین نگاهی به وضعیت هندوستان و پونه در قرن نوزدهم انداختیم و با جامعه پارسیان هندوستان آشنا شدیم.
بخش دوم این نوشتار را می‌توانید در ادامه بخوانید:
فصل چهارم: مردی که فرصت را دید
در تاریخ صنعت، گاهی نام افرادی به چشم می‌خورد که بیش از آنکه مخترع باشند، فرصت شناس بوده‌اند، آنان فناوری تازه‌ای را اختراع نکردند اما در زمان و مکان مناسب، آن را به کسب‌وکاری موفق تبدیل کردند و به نظر می‌رسد اردشیر خداداد ایرانی یکی از همین دسته کارآفرینان بوده است.
درباره اردشیر خداداد ایرانی اطلاعات گسترده‌ای در منابع تاریخی موجود نیست و همین موضوع، پژوهش درباره او را دشوار می‌سازد اما آنچه با اطمینان می‌دانیم این است که او از جامعه پارسیان هند بوده، جامعه‌ای که ریشه‌های فرهنگی و تاریخی خود را در ایران حفظ کرده و در قرن نوزدهم نقش پررنگی در تجارت و صنعت هند ایفا نمود{۴}
بر اساس اسناد باقی‌مانده از شرکت آردیز، اردشیر در سال ۱۸۸۴ فعالیت خود را در شهر پونه آغاز کرد.
در آن زمان، تولید نوشیدنی‌های گازدار در هند صنعتی نوپا به شمار می‌رفت و تعداد کارخانه‌های فعال در این حوزه بسیار محدود بود.{۵}
فصل پنجم: چرا پونه؟
انتخاب شهر پونه اتفاقی نبود. در نیمه دوم قرن نوزدهم، پونه یکی از مهم‌ترین مراکز نظامی حکومت بریتانیا در هند بود. هزاران نظامی، کارمند و بازرگان اروپایی در این شهر زندگی می‌کردند و همین موضوع، تقاضا برای کالاهای مدرن ازجمله آب گازدار را افزایش داده بود. در آن دوران بخش عمده نوشیدنی‌های گازدار از بندر بمبئی به پونه حمل می‌شد. این مسیر علاوه بر هزینه بالا، باعث کاهش کیفیت محصول نیز می‌شد زیرا نگهداری نوشابه‌های گازدار در شرایط آب‌وهوایی هند کار آسانی نبود. اردشیر این خلا بازار را به‌خوبی تشخیص داد. او به‌جای واردکردن نوشابه، تصمیم گرفت آن را در همان شهر تولید کند. این تصمیم، امروز شاید ساده به نظر برسد، اما در سال ۱۸۸۴ اقدامی جسورانه بود.
فصل ششم: تولد کارخانه آردشیرز
کارخانه‌ای که آردشیرز بنیان گذاشت، در ابتدا با نام Ardeshir`s Aerated Water Factory شناخته می‌شد، یعنی کارخانه آب‌های گازدار آردشیرز
واژه Aerated Water در آن زمان اصلاح رایجی برای نوشیدنی‌های گازدار بود و هنوز واژه‌های مانند Soft Drink یا Soda به شکل امروزی رواج نیافته بود.{۶}
نخستین محصولات کارخانه احتمالا شامل آب گازدار ساده، لیموناد و نوشیدنی‌های طعم دار اولیه بودند، هرچند اطلاعات دقیقی از فهرست کامل محصولات سال‌های آغازین در دست نیست. آنچه مسلم است، کارخانه توانست در مدت کوتاهی جای خود را در بازار پونه باز کند و مشتریان ثابتی به دست آورد.
فصل هفتم: از آردشیرز تا آردیز
در اسناد قدیمی، نام شرکت با عنوان Ardeshir`s ثبت‌شده است، اما در گفت گوی روزمره مردم پونه، این نام به‌تدریج کوتاه شده و به Ardy`s تغییر یافت.
فصل هشتم: نخستین رقبا
در دهه پایانی قرن نوزدهم، بازار نوشابه‌های گازدار هند هنوز شکل نگرفته بود. شرکت‌های بین‌المللی مانند کوکاکولا سال‌ها بعد وارد هند شدند و تولیدکنندگان محلی، ازجمله آردیز، فرصت یافتند تا پایگاه خود را تثبیت کنند. در آن زمان، مهم‌ترین رقبای آردیز نه برندهای جهانی، بلکه کارخانه‌های کوچک محلی بودند که در شهرهای مختلف هند آب گازدار تولید می‌کردند. همین موضوع باعث شد تا آردیز بتواند بدون فشار سنگین رقابت بین‌المللی، شبکه مشتریان وفادار خود را شکل دهد.
فصل نهم: نخستین گام‌های یک میراث خانوادگی
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آردیز، تداوم مدیریت خانوادگی آن است. برخلاف بسیاری از کارخانه‌های هم‌دوره که درگذر زمان تعطیل شدند یا توسط شرکت‌های بزرگ خریداری شدند، آردیز توانست هویت مستقل خود را حفظ کند. این تداوم تنها به معنای حفظ یک نام تجاری نبود، بلکه به انتقال تجربه، دستور تهیه برخی محصولات، ارتباط با مشتریان و فرهنگ‌سازمانی از نسلی به نسل دیگر نیز مربوط می‌شد و همین ویژگی، بعدها به یکی از مهم‌ترین عوامل ماندگاری این برند تبدیل شد.
ادامه دارد…
پاورقی:
{۴} جان آر. هینلز / جامعه زرتشتیان مهاجر (The Zoroastrian Diaspora) انتشارات دانشگاه آکسفورد
{۵} تارنمای رسمی شرکت آردیز، بخش تاریخچه شرکت
{۶} تام استندیج، تاریخ جهان در شش لیوان / فصل مربوط به آب گازدار و نوشابه‌های اولیه
برگرفته از تارنمای برساد
